Eenmanszaak of vennootschap is de eerste grote keuze wie een eigen zaak start. Met een eenmanszaak onderneem je als persoon, eenvoudig en goedkoop, maar zonder scheiding tussen je privévermogen en je zaak. Een vennootschap, meestal een BV, is een aparte rechtspersoon met meer formaliteiten. Die keuze maak je vóór al de rest; wat erna komt, staat in de stappen om zelfstandig te worden.
Hieronder de verschillen die FOD Economie en de notarissen zelf aanhalen. Welke vorm fiscaal voor jou het voordeligst is, hangt af van je inkomen en plannen. Dat reken je uit met een boekhouder.
Aansprakelijkheid: wie betaalt de schulden?
Bij een eenmanszaak is het vermogen van je zaak niet gescheiden van je persoonlijke vermogen. Je staat met al je bezit in voor de verplichtingen van je onderneming. Schuldeisers kunnen zich dus ook op je spaargeld of je woning verhalen.
Bij een BV, CV of NV heeft de vennootschap een eigen vermogen. Als aandeelhouder ben je voor haar schulden in principe aansprakelijk tot het bedrag van je inbreng. Bij een VOF en een CommV blijven de vennoten wel persoonlijk aansprakelijk.
Die bescherming kent grenzen. Gaat een BV binnen drie jaar na de oprichting failliet en was het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend, dan kunnen de oprichters persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Ook een persoonlijke borg die je tekent bij een bank of verhuurder, blijft persoonlijk.
Oprichting: wat komt erbij kijken?
Een eenmanszaak start je zonder oprichtingsakte en zonder startkapitaal. Je laat je inschrijven via een ondernemingsloket en krijgt zo je ondernemingsnummer. Hoe dat gaat, lees je in ondernemingsnummer aanvragen.
Een BV vraagt meer werk:
- geen minimumkapitaal, wel een toereikend aanvangsvermogen;
- een financieel plan dat dat aanvangsvermogen verantwoordt;
- een oprichtingsakte met statuten, opgesteld door een notaris;
- neerlegging van de akte op de griffie, die de vennootschap in de KBO inschrijft;
- publicatie van een uittreksel in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad.
Wat dat samen kost, aan notaris, publicatie en inschrijving, staat in BV oprichten: de kosten. Ook het stopzetten en vereffenen van een vennootschap brengt kosten mee, iets wat bij een eenmanszaak veel eenvoudiger loopt.
Boekhouding en jaarrekening
Een eenmanszaak kan meestal werken met een vereenvoudigde boekhouding. Een vennootschap heeft zwaardere boekhoudkundige verplichtingen en legt in de meeste gevallen elk jaar een jaarrekening neer bij de Nationale Bank. Reken dus op een hogere kost voor je boekhouder.
Belastingen, in grote lijnen
De winst van een eenmanszaak valt onder de personenbelasting, met progressieve tarieven. Een vennootschap betaalt in principe vennootschapsbelasting. FOD Economie noemt die lager en minder snel stijgend. Hoe je jezelf als bedrijfsleider vergoedt en wat er overblijft, maakt het plaatje voor iedereen anders. Hier is een boekhouder je beste raadgever.
BV of eenmanszaak: andere verschillen
- Partners en investeerders. Een vennootschap maakt het mogelijk om aandeelhouders aan te trekken die kapitaal inbrengen.
- Continuïteit. Bij het overlijden van de ondernemer kan het vermogen van een eenmanszaak onder de erfgenamen verdeeld worden. Een vennootschap blijft bestaan; alleen de aandelen krijgen een nieuwe eigenaar.
- Uitstraling. Sommige klanten werken liever met een vennootschap. Weeg dat af tegen de extra kosten en formaliteiten.
Welk adres wordt publiek?
Bij een eenmanszaak staat het adres van je onderneming in de KBO, die iedereen via de KBO Public Search kan raadplegen. Begin je vanuit huis, dan is dat meestal je woonadres. Een verhuis van je zaak meld je via je ondernemingsloket.
Bij een vennootschap gaat het verder. De oprichtingsakte vermeldt het adres van de zetel, en het uittreksel ervan verschijnt in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. Een publicatie daar blijft online staan. Verplaats je later je zetel, dan wordt ook die wijziging gepubliceerd, met de kosten die erbij horen; zie je maatschappelijke zetel verhuizen. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen verplicht je bovendien om het zeteladres op je facturen en je website te vermelden.
Voor een BV loont het dus om het zeteladres vóór de akte vast te leggen. Wie geen kantoor heeft, kan een maatschappelijke zetel huren. Bij A Office staat je zetel dan in het centrum van Aartselaar, met post die dezelfde werkdag wordt ingescand, vanaf €39 per maand. Meer per situatie op de pagina’s voor eenmanszaken en voor een startende BV.
Kort samengevat
| Eenmanszaak | BV | |
|---|---|---|
| Rechtspersoon | nee, jij bent de zaak | ja |
| Aansprakelijkheid | met je hele vermogen | in principe tot je inbreng |
| Oprichting | via het ondernemingsloket | notaris, financieel plan, griffie |
| Startkapitaal | geen | geen minimum, wel toereikend aanvangsvermogen |
| Boekhouding | meestal vereenvoudigd | volledig, met jaarrekening |
| Adres publiek in | KBO | KBO en Belgisch Staatsblad |
Twijfel je nog, leg je plannen dan voor aan een boekhouder of notaris. Zij kijken naar je verwachte omzet, je risico’s en je privésituatie.