Een vzw oprichten doe je met minstens twee personen, een oprichtingsakte met statuten en een neerlegging op de griffie van de ondernemingsrechtbank. Een notaris is niet verplicht en een startkapitaal evenmin. Hieronder staan de stappen in de juiste volgorde, wat de publicatie in 2026 kost, wanneer een feitelijke vereniging genoeg is, en op welk adres de zetel van je vereniging terechtkomt.
Wat een vzw is
Een vereniging zonder winstoogmerk is een groep personen die samen een belangeloos doel nastreeft. De vzw heeft een eigen rechtspersoonlijkheid: ze heeft zelf rechten en plichten, en de leden zijn beperkt aansprakelijk. Wat de vereniging aangaat, komt dus in principe niet op het privévermogen van de leden terecht.
Daar staat een strikte regel tegenover. Een vzw mag geen vermogensvoordeel uitkeren aan haar oprichters, leden of bestuurders, behalve voor het belangeloze doel uit de statuten. Een onrechtstreeks voordeel mag wel, zoals korting op materiaal voor de leden van een sportclub. Wil je de winst van een activiteit verdelen onder wie meedoet, dan kies je een vennootschap. Wat dat kost, lees je in een BV oprichten: kosten en startkapitaal.
Een feitelijke vereniging oprichten of meteen een vzw?
Veel verenigingen beginnen als feitelijke vereniging: een buurtcomité, een kookclub, een groep ouders die een schoolfeest organiseert. Zo’n vereniging heeft geen rechtspersoonlijkheid. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen zegt alleen dat ze beheerst wordt door de overeenkomst tussen de leden. Oprichten betekent hier dus afspreken wie meedoet en waarvoor, liefst op papier. Een neerlegging op de griffie hoort daar niet bij.
Het nadeel staat in de brochure van de FOD Justitie: de leden van een feitelijke vereniging kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld en ze zetten hun eigen vermogen in. Zolang je af en toe iets organiseert met een kleine kas, valt dat risico mee. Huur je een zaal voor een jaar, koop je duur materiaal of werk je met vrijwilligers en sponsors, dan wordt de vraag groter wie er opdraait als het misloopt. Op dat punt stappen veel groepen over naar een vzw.
Hoeveel personen heb je nodig voor een vzw?
Minstens twee. Dat kunnen natuurlijke personen zijn of rechtspersonen. De vzw moet daarna ook altijd twee organen hebben: de algemene vergadering van de leden en het bestuursorgaan. Een startkapitaal of een minimale inbreng is er niet, in tegenstelling tot sommige vennootschapsvormen.
Stap 1: de oprichtingsakte en de statuten opstellen
De oprichtingsakte met daarin de statuten moet op papier staan. Je kiest tussen twee vormen:
- een onderhandse akte die de oprichters zelf ondertekenen, in twee originelen;
- een authentieke akte die een notaris opmaakt.
De wet bepaalt wat er minstens in moet. De belangrijkste punten:
- de naam van de vereniging, met de woorden “vereniging zonder winstoogmerk” of “vzw”. Kijk vooraf in de databank van het Belgisch Staatsblad of geen andere rechtspersoon die naam al gebruikt;
- het gewest waar de zetel ligt, in de statuten, en het precieze adres van de zetel in de oprichtingsakte;
- een nauwkeurige omschrijving van het belangeloze doel en van de activiteiten waarmee je dat doel wil bereiken;
- de oprichters, met naam, voornaam en woonplaats of de plaats waar ze een beroepsactiviteit uitoefenen;
- de voorwaarden om lid te worden of uit te treden, en de rechten en plichten van de leden;
- de bevoegdheden van de algemene vergadering en hoe ze wordt bijeengeroepen.
Ontbreken de naam, het gewest van de zetel of het doel, dan kan de vzw nietig worden verklaard. Volgens de FOD Justitie kan een rechter een vzw met onvolledige statuten ook ontbinden. Twijfel je over de formulering, laat ze dan nalezen door iemand die verenigingsrecht kent.
Vzw online oprichten via Just-on-web
Een onderhandse akte hoef je niet naar de rechtbank te brengen. Op Just-on-web, het platform van de FOD Justitie, richt je een vzw online op met je eID en een kaartlezer. Voor kleine vzw’s staan er voorbeeldmodellen van een oprichtingsakte klaar. Je betaalt de publicatie op het moment dat je het dossier indient. Later kan je via hetzelfde platform onder meer de bestuurders en een zetelverplaatsing doorgeven die geen statutenwijziging vraagt.
Stap 2: neerlegging op de griffie
Binnen dertig dagen na de ondertekening leg je de akte neer op de griffie van de ondernemingsrechtbank van het gebied waar de zetel ligt. Bij de akte horen de statuten en een uittreksel uit de akten over de benoeming van de bestuurders. Elektronisch neerleggen via Just-on-web telt ook als neerlegging.
Vanaf de dag van de neerlegging heeft de vzw rechtspersoonlijkheid. Daarvoor is ze een vereniging in oprichting. Wat je in die periode namens de vereniging aangaat, zoals een huurcontract of een bankrekening, valt persoonlijk en hoofdelijk op wie tekent. Dat verandert als de vzw binnen twee jaar rechtspersoonlijkheid krijgt en die verbintenis binnen drie maanden daarna overneemt.
Stap 3: publicatie in het Belgisch Staatsblad
De griffie stuurt de stukken door naar het Belgisch Staatsblad, dat ze publiceert in de bijlage van de rechtspersonen. Voor een neerlegging op papier gebruik je daarvoor het formulier van de FOD Justitie en betaal je de publicatie vooraf. Ook de benoeming van de bestuurders verschijnt er, met hun naam, voornaam en woonplaats of de plaats waar ze een beroepsactiviteit uitoefenen. Die publicatie blijft online raadpleegbaar.
Stap 4: ondernemingsnummer en KBO
De griffie kent de nieuwe vzw een ondernemingsnummer toe. Daarmee staat de vereniging in de Kruispuntbank van Ondernemingen, met haar zeteladres erbij, voor iedereen op te zoeken via de KBO Public Search. Hoe dat nummer werkt en waar je het nodig hebt, staat in een ondernemingsnummer aanvragen. Valt een activiteit van je vzw onder de btw, lees dan een btw-nummer aanvragen.
Stap 5: het UBO-register invullen
Ook een vzw moet haar uiteindelijke begunstigden registreren in het UBO-register van de FOD Financiën. De wettelijke termijn is één maand na de oprichting Verandert er iets aan die gegevens, dan heb je opnieuw één maand om het aan te passen. Wie bij een vzw als uiteindelijke begunstigde telt, legt de FAQ van de FOD Financiën uit.
Wat kost het oprichten van een vzw?
De publicatie in het Staatsblad is de vaste kost. Voor neerleggingen vanaf 1 maart 2026 gelden deze tarieven voor verenigingen (bron: Belgisch Staatsblad):
- oprichting, elektronisch: €146,50 exclusief btw, €177,27 inclusief btw;
- oprichting, op papier: €202,80 exclusief btw, €245,39 inclusief btw;
- elke latere wijziging, zoals nieuwe bestuurders of een andere zetel: €137,40 exclusief btw, €166,25 inclusief btw.
De tarieven worden elk jaar geïndexeerd. Kijk dus op de tarievenpagina van het Staatsblad vlak voor je neerlegt. Kies je voor een authentieke akte, dan rekent de notaris zijn ereloon bovenop de publicatie. Vraag hem vooraf een raming.
Op welk adres komt de zetel van je vzw?
De zetel moet in België liggen. De statuten noemen het gewest, de oprichtingsakte het volledige adres met straat, huisnummer, postcode en gemeente. Dat adres verschijnt in het Staatsblad en in de KBO.
Kleine verenigingen nemen vaak het huisadres van de voorzitter of de secretaris. Dat kost niets, maar het heeft twee gevolgen. Het privéadres van een vrijwilliger staat dan publiek, op elke brief en in elke databank die de KBO overneemt. En wie stopt of verhuist, neemt het probleem mee: de zetel moet verplaatst worden en die wijziging kost opnieuw een publicatie.
Twee keuzes bij de oprichting houden dat beheersbaar:
- Hou het precieze adres buiten de statuten. Zet het alleen in de oprichtingsakte. Het bestuursorgaan mag de zetel dan binnen hetzelfde gewest verplaatsen zonder statutenwijziging. Staat het adres wel in de statuten, dan moet je ze aanpassen.
- Kies een adres dat losstaat van één persoon: een clubhuis of lokaal dat de vereniging zelf gebruikt, of een gehuurd zeteladres. Een vzw mag haar zetel huren, zie mag een vzw haar maatschappelijke zetel huren.
A Office verhuurt zo’n adres in het centrum van Aartselaar. De post van je vzw wordt dezelfde werkdag gescand, aangetekende brieven nemen we aan en de originelen bewaren we tot iemand van het bestuur ze ophaalt. Een vergaderzaal voor de algemene vergadering boek je apart per uur via de app. Meer op een zetel voor je vzw.
Stappenplan: een vzw opstarten in het kort
- Spreek met minstens twee oprichters het doel en de werking af.
- Schrijf de oprichtingsakte met statuten, en kies het zeteladres vóór je tekent.
- Teken een onderhandse akte in twee originelen of laat een notaris de akte opmaken.
- Leg de akte binnen dertig dagen neer op de griffie, op papier of online via Just-on-web, en betaal de publicatie.
- Ontvang je ondernemingsnummer en kijk na of de gegevens in de KBO kloppen.
- Registreer de uiteindelijke begunstigden binnen één maand in het UBO-register.
- Open een bankrekening op naam van de vzw en hou het ledenregister bij op de zetel.
Voor je eigen situatie, zoals een vzw met personeel of met activiteiten waarop btw van toepassing is, vraag je raad aan de griffie, een boekhouder of een notaris.